Bez kategorii

Hydrastis kanadyjski: leśna roślina z Ameryki Północnej jako ekstrakt i kapsułki

Hydrastis kanadyjski (Hydrastis canadensis) z liśćmi i pąkiem kwiatowym

Jaką rośliną jest hydrastis kanadyjski?

Hydrastis kanadyjski (Hydrastis canadensis, zwany też gorzknikiem kanadyjskim) to niewielka bylina z rodziny jaskrowatych, która rośnie w wilgotnych lasach liściastych wschodniej części Ameryki Północnej – od południowej Kanady po południowo-wschodnie Stany Zjednoczone. Roślina ma 15–50 cm wysokości, owłosioną łodygę, dwa duże klapowane liście i jeden mały zielonkawobiały kwiat, z którego do lata rozwija się czerwony owoc przypominający malinę. Pod ziemią znajduje się sękate żółte kłącze, którego przełam jest jaskrawożółty – stąd angielska nazwa „golden seal”, czyli „złota pieczęć”.

Żółty kolor pochodzi od berberyny, gorzkiego alkaloidu, który występuje także w berberysie i mahonii pospolitej. Rdzenne ludy Ameryki Północnej używały kłącza jako żółtego barwnika do tkanin i skóry, a roślina była częścią ich tradycji; europejscy osadnicy przejęli ją w XVIII i XIX wieku. Korzeń ma bardzo gorzki smak.

Historia hydrastisu

Hydrastis jest jedną z roślin, które Europa poznała dopiero po odkryciu Ameryki. Rdzenne ludy wschodniej części Ameryki Północnej, wśród nich Czirokezi i Irokezi, wykopywały żółte kłącze w lasach i używały go jako barwnika: barwiło tkaniny, skórę i wyroby plecione. Jako pierwszy opisał roślinę w druku amerykański przyrodnik Benjamin Smith Barton w 1798 roku.

W XIX wieku hydrastis stał się w Stanach Zjednoczonych poszukiwanym towarem. Zbieracze wykopywali kłącza w lasach i sprzedawali je skupującym, a pod koniec stulecia zauważono, że w dolinie rzeki Ohio, gdzie rośliny było dawniej pod dostatkiem, zostało jej bardzo niewiele. Już w 1884 roku pisano, że siedliska dzikiego hydrastisu kurczą się razem z lasami liściastymi. Gatunek został objęty ochroną międzynarodową w 1997 roku.

Angielska nazwa goldenseal pochodzi od okrągłych blizn na kłączu: łodyga z każdego roku zostawia po sobie ślad, który wygląda jak pieczęć odciśnięta w wosku.

Dlaczego hydrastis jest chroniony

Hydrastis rośnie powoli – kłącze potrzebuje 4–6 lat, żeby osiągnąć wielkość nadającą się do zbioru – a dzikie populacje zmniejszyły się wskutek nadmiernego zbioru i wycinania lasów. Dlatego gatunek jest wpisany do załącznika II konwencji CITES, która reguluje handel międzynarodowy, a w kilku stanach USA zbiór ze stanu dzikiego jest ograniczony. Dziś duża część hydrastisu w handlu pochodzi z roślin uprawnych, często hodowanych w cieniu lasu, tak aby naśladować warunki naturalne. Kupując produkty z hydrastisu, warto zapytać, czy surowiec pochodzi z uprawy – informacje o łańcuchu dostaw naszych produktów są na stronach produktów.

Jak uprawia się hydrastis

Hydrastisu nie da się uprawiać na otwartym polu jak zboża. Roślina potrzebuje tego, co daje jej naturalny las liściasty: około trzech czwartych cienia, wilgotnej, ale dobrze przepuszczalnej gleby bogatej w próchnicę oraz grubej warstwy ściółki z liści. Dlatego plantatorzy sadzą hydrastis albo bezpośrednio pod okapem lasu, albo na grządkach urządzonych pod siatką cieniującą.

Rozmnaża się go głównie z kawałków kłącza, bo z nasion roślina rośnie bardzo powoli. Kawałki umieszcza się w ziemi jesienią, a na zbiór czeka się cztery do sześciu lat. Kłącza wykopuje się jesienią, gdy liście obumrą, starannie myje, żeby usunąć ziemię, i suszy w ciepłym, przewiewnym pomieszczeniu. Część kłączy od razu sadzi się ponownie, żeby grządka sama się odnawiała.

Wysuszone kłącze jest twarde, z zewnątrz brązowawe, a na przełamie jaskrawożółte. Robi się z niego zarówno płynne ekstrakty, jak i sproszkowany ekstrakt, który trafia do kapsułek.

Nasze produkty z hydrastisu

Skład, dzienna ilość i ostrzeżenia są podane na każdym opakowaniu. Produkty z hydrastisu są przeznaczone do krótkotrwałego stosowania w ilości podanej na opakowaniu, a nie do ciągłego, codziennego stosowania.

Ekstrakt czy kapsułki – co wybrać?

  • Płynny ekstrakt pasuje tym, którzy chcą odmierzać ilość kropla po kropli i którym gorzki smak nie przeszkadza. Butelka zajmuje mało miejsca, a krople można wmieszać do napoju.
  • Kapsułki nie mają smaku i łatwo zabrać je ze sobą. Skład kapsułki jest podany na opakowaniu.

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego w ekstrakcie jest alkohol? Mieszanina alkoholu i wody to zwykły rozpuszczalnik do ekstraktów ziołowych: wydobywa z korzenia związki smakowe i barwne i sprawia, że ekstrakt dłużej się przechowuje. Skład jest podany na etykiecie butelki.

Jak złagodzić gorzki smak? Wmieszaj krople do soku jabłkowego, pomarańczowego lub winogronowego. W wodzie goryczka jest najbardziej wyczuwalna.

Czy ekstrakt plami? Tak, żółty kolor hydrastisu przechodzi na tkaniny i jasne blaty – to ta sama właściwość, która kiedyś uczyniła z rośliny barwnik. Wycieraj krople od razu.

Jak przechowywać otwartą butelkę? W pozycji pionowej, ze szczelnie zakręconą nakrętką, w chłodnym miejscu i chronioną przed światłem.

Inne korzenie i zioła znajdziesz w kategorii zioła w proszku i kapsułkach, a wszystkie suplementy diety w kategorii suplementy diety.

Warto wiedzieć

Ekstrakt z hydrastisu i kapsułki są suplementami diety. Suplement diety nie może być stosowany jako substytut zróżnicowanej diety i zdrowego trybu życia; nie przekraczaj zalecanej dziennej porcji podanej na opakowaniu. Hydrastis nie jest zalecany w okresie ciąży ani karmienia piersią. W przypadku przyjmowania leków lub problemów zdrowotnych przed użyciem skonsultuj się z lekarzem; jeśli wystąpi działanie niepożądane, przerwij stosowanie. Przechowuj w suchym i chłodnym miejscu, niedostępnym dla dzieci; otwarty ekstrakt zużyj w terminie podanym na opakowaniu.

Tarmo Valing

O autorze: Tarmo

Tarmo Valing jest współzałożycielem Centralsun – sklepu ze zdrową żywnością, który koncentruje się na czystych, naturalnych produktach. Pasjonat świadomego stylu życia i odżywiania roślinnego, Tarmo dzieli się na blogu Centralsun wiedzą i inspiracją.