Niet-gecategoriseerd

Kurkuma: de gouden keukenspecerij – poeder, capsules en zwarte peper

kurkuma zwarte peper capsules centralsun

Wat is kurkuma?

Kurkuma of geelwortel (Curcuma longa) is een tropische plant uit de gemberfamilie waarvan het eetbare deel een oranjegele wortelstok is. De plant komt uit Zuid-Azië; de grootste teler is India, waar kurkuma al duizenden jaren deel uitmaakt van de keuken, het verven van textiel en ceremonies. De verse wortel lijkt op gember, maar het snijvlak is feloranje. Kurkuma wordt meestal verkocht als poeder van gekookte, gedroogde en gemalen wortelstokken.

De kleur van kurkuma komt van curcuminoïden, waarvan curcumine de bekendste is. Gemalen kurkuma bevat gewoonlijk 2–5 % curcuminoïden; ons biologisch kurkumapoeder bevat 5 % curcumine. Curcumine is ook het levensmiddelenadditief E100 – een natuurlijke gele kleurstof die in mosterd, kaas en dranken wordt gebruikt. De smaak is warm, aards, licht bitter en een beetje peperig; het aroma doet denken aan gember en sinaasappelschil.

Hoe kurkuma poeder wordt

Kurkuma wordt in het voorjaar geplant als stukjes wortelstok en zeven tot tien maanden later geoogst, wanneer de bladeren zijn verdroogd. De wortelstokken worden opgegraven, van aarde ontdaan en ongeveer drie kwartier gekookt of gestoomd. Het koken maakt de kleur gelijkmatig en verkort de droogtijd. Daarna worden de wortelstokken buiten uitgespreid om te drogen, wat in de zon 10–15 dagen duurt. De gedroogde „vingers“ zijn keihard; ze worden in een trommel gepolijst om het ruwe oppervlak te verwijderen en tot poeder gemalen.

In India is kurkuma veel meer dan een specerij. Voor een bruiloft is er een haldi-ceremonie waarbij het bruidspaar met kurkumapasta wordt ingesmeerd, en de gele kleur wordt gezien als iets dat geluk brengt. Stof wordt al eeuwen met kurkuma geverfd – ook de gewaden van boeddhistische monniken. In het middeleeuwse Europa stond kurkuma bekend als „Indiase saffraan“, omdat het eten een vergelijkbare gouden tint gaf tegen een veel lagere prijs.

Kurkuma in de keuken

  • Curry’s en linzengerechten. Kurkuma is de basis van de meeste Indiase currymengsels en dals; ½–1 tl poeder voor vier porties geeft kleur en een warme basistoon.
  • Rijst en groenten. Een snufje in het kookwater maakt rijst goudgeel; rooster groenten in de oven met olie, kurkuma, komijn en zout.
  • Gouden melk. Zie het recept hieronder.
  • Smoothies en sap. ¼–½ tl poeder in een mango-sinaasappelsmoothie, of gevriesdroogd kurkumasappoeder in water met citroen en gember.
  • Eiergerechten, soepen, marinades. Omelet, pompoensoep, kip- of tofumarinade.

Let op de kleur: kurkuma geeft af op vingers, snijplanken en plastic bakjes. Vlekken gaan eruit met citroensap of zonlicht.

Kurkuma en zwarte peper

In de Indiase keuken gaan kurkuma en zwarte peper bijna altijd samen – zowel in currymengsels als in gouden melk. Daarom hebben we naast capsules met kurkumapoeder ook capsules met kurkuma- en zwartepeperpoeder, met beide specerijen samen. Peper voegt een scherpte toe die de aardse smaak van kurkuma in balans brengt.

Poeder of capsules?

De ingrediënten en de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid van de capsules staan op de verpakking.

Recept: gouden melk (1 kop)

250 ml plantaardige of gewone melk, ½ tl kurkumapoeder, ¼ tl kaneel, een snufje zwarte peper en gemalen gember, ½ tl kokosolie of boter (de kleur en het aroma van kurkuma binden zich aan vet) en een theelepel honing of ahornsiroop. Verwarm alles samen al kloppend, maar laat het niet koken; schuim het op en drink het warm. Kardemom en vanille passen er ook bij.

Nog twee recepten

Gouden rijst (4 porties). Spoel 300 g basmatirijst af. Verhit 1 el olie of boter in een pan, voeg ½ tl kurkumapoeder, ½ tl komijnzaad en, als je wilt, een paar kardemompeulen toe en verhit een halve minuut tot de specerijen geuren. Voeg de rijst, 600 ml water en ½ tl zout toe. Kook 12 minuten afgedekt op laag vuur, haal van het vuur en laat nog 10 minuten afgedekt staan.

Kurkumahummus. Pureer 1 blik uitgelekte kikkererwten, 2 el tahin, 1 teentje knoflook, het sap van een halve citroen, 2 el olijfolie, ½ tl kurkumapoeder, een snufje zwarte peper en zout, en zoveel ijskoud water dat de hummus romig wordt. Serveer met wortelreepjes en brood.

Lees en bekijk meer

Bewaren en goed om te weten

Bewaar kurkumapoeder en capsules op kamertemperatuur, droog en beschermd tegen licht, met de verpakking gesloten – in het licht verliest het poeder kleur en aroma. De capsules zijn een voedingssupplement: een voedingssupplement is geen vervanging van een gevarieerde, evenwichtige voeding en een gezonde levensstijl; overschrijd de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid op de verpakking niet. Ben je zwanger, geef je borstvoeding, gebruik je medicijnen of heb je gezondheidsproblemen, raadpleeg dan eerst je arts voordat je het gebruikt.

Tarmo Valing

Over Tarmo

Tarmo Valing is medeoprichter van Centralsun – een gezondheidswinkel met de focus op pure, natuurlijke producten. Met een passie voor bewust leven en plantaardige voeding deelt Tarmo kennis en inspiratie via de blog van Centralsun.